To nie jest spektakl dla każdego – „Kumernis czyli o tym, jak świętej panience broda rosła”

Źródło: www.muzyczny.org

Nie każdy spodziewa się zobaczyć aktorów Teatru Muzycznego w Gdyni w takiej odsłonie. Nie każdy jest przygotowany na tak mocny przekaz płynący ze sceny teatru, w którym zazwyczaj pokazuje się o wiele lżejsze spektakle. Nie ma w nich nic złego – sama je uwielbiam. Jednak „Kumernis” w reżyserii Agaty Dudy-Gracz to coś zupełnie innego.

Od samego wejścia na Scenę Novą, widzowie znajdują się już w centrum akcji. Czasami, aktorzy wychodzą nawet na foyer, żeby zaprosić przybyłych do swojego świata. Świata, w którym ludzie, przez brak empatii i utarte schematy, cierpią, krzywdząc swoich najbliższych. Publiczność trafia do miejsca, gdzie nie będzie czuła się komfortowo. Twórcy spektaklu nie sięgają jednak po tanie chwyty i przesadę. Wszystko jest osnute nutą czarnego humoru. Czasem na sali pojawiało się nawet rozbawienie, chociaż mnie nie było do śmiechu ani przez chwilę.

Uwagę przykuwa nietypowa scenografia. Agata Duda-Gracz, podobnie jak w Makbecie (premiera 13.10.2017, Teatr Muzyczny Capitol we Wrocławiu) zaburza tradycyjną kompozycję, ustawiając tym razem aktorów na pionowej konstrukcji, która z jednej strony przywodzi na myśl klatkę, z drugiej – cerkiewną ikonę. Na szczęście staje się jedynie narzędziem w rękach reżyserki, nie kradnąc całej uwagi widza, ani nie zakłócając fabuły.

Źródło: www.muzyczny.org

Trudno ją opisać w przypadku  „Kumernis”, ponieważ ludowa legenda jest tu jedynie punktem wyjścia do rozważań nad kondycją społeczeństwa. Ktoś mógłby powiedzieć, że ten spektakl ma feministyczny wydźwięk. Z jednej strony to prawda, bo głównymi ofiarami stają się kobiety – matki, córki i kochanki. Czy jednak mężczyźni nagle stają się przez to szczęśliwi? Widzimy co prawda ojców, którzy siłą i zastraszaniem podporządkowują sobie kolejne pokolenie dziewcząt, ale czy rzeczywiście kobiety są bez winy? Na scenie pokazano także, jak matki wpajają swoim córkom szablony postępowania, widząc zło, które się dzieje dookoła. Przeżywamy razem z bohaterami tragedię samotności, niezrozumienia, wszechobecnej agresji i lęku. Wszystko oparte jest na bardzo szczerym aktorstwie i sprawnych zabiegach reżyserskich.

Źródło: www.muzyczny.org

Aktorzy nie wychodzą do ukłonów. Tak, jak przywitali nas, będąc już w swoim świecie, tak też nas żegnają – nie wychodząc z roli. Potrzebowałam chwili na poukładanie sobie wszystkiego, co zobaczyłam. Chciałam chwilę pobyć w ciszy i złapać oddech. Jednak tuż po ostatnich dźwiękach ze sceny, na widowni rozbrzmiały owacje na stojąco i w tym momencie chciałam jak najszybciej stamtąd uciec. Poczułam się winna tego, co stało się na scenie.  Nagle stanęłam po stronie tłumu, który z wyrachowaniem przyglądał się losom bohaterów. Czy w prawdziwym życiu też z taką łatwością jestem w stanie zauważyć krzywdę i czy mogę jej zapobiec?

Wniosek jest jeden. Kiedy tuż po spektaklu nie jestem zniesmaczona, czy oburzona, a mimo tego nie jestem w stanie pozbierać myśli będąc pod wpływem teatru, to mam wrażenie, że obejrzałam właśnie najlepszy spektakl w życiu.